ವ್ರತವೆಂದರೆ ಆತ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಪಥ. ಅದು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲು, ದೇವದಯೆ ಪಡೆಯಲು, ಸಂಸ್ಕಾರ ಪಾಲನೆಗಾಗಿ, ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. “ವ್ರತ” ಎಂಬುದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಬ್ದ, ಇದರ ಅರ್ಥ “ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ”, “ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪ”, ಅಥವಾ “ಆತ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಜೀವನಶೈಲಿ”. ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ವ್ರತವೆಂದರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ಆರಾಧನೆಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಮನಸ್ಸಿನ ಶುದ್ಧಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ರೀತಿಯ ನಿಯಮಿತ ಆಚರಣೆ.
ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ: ಉಪವಾಸ (ಅತೀರೇಕ ಆಹಾರ ತ್ಯಾಗ), ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳು (ಪೂಜೆ, ಜಪ, ಧ್ಯಾನ), ದೈಹಿಕ, ಮಾನಸಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ (ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯವಾಡುವುದು, ನಿರ್ಲೋಭ ಇತ್ಯಾದಿ) ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.
ಯಾಕೆ ಆಚರಿಸಬೇಕು?
ವ್ರತ ಆಚರಿಸುವ ಹಲವು ಉದ್ದೇಶಗಳು:
- ಅಂತರಂಗ ಶುದ್ಧಿ – ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಆತ್ಮದ ಶುದ್ಧತೆಗಾಗಿ.
- ದೈವೀ ಕೃಪೆಗಾಗಿ – ಇಷ್ಟದೇವರ ಅನುಗ್ರಹ ಪಡೆಯಲು.
- ಸಂಸ್ಕಾರಗಳ ಪಾಲನೆ – ಪಾರಂಪರಿಕ ಋಷಿಮುನಿಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಂತೆ ಧರ್ಮಪಾಲನೆ.
- ಮನೋಬಲ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣ – ಆಸೆ, ಕ್ರೋಧ, ಮೋಹ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ.
- ವೈವಾಹಿಕ, ಆರೋಗ್ಯ, ಸಂತಾನ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂತಾದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗಾಗಿ.
ಮಹತ್ವವೇನು?
ವ್ರತದ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:
ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆ ಬೆಳೆಸುವುದು – ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಧ್ಯಾನ ಶಕ್ತಿ ವೃದ್ಧಿ.
ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿ ಸೃಷ್ಟಿ – ಉಪವಾಸ, ಮಂತ್ರ, ಪೂಜೆಗಳಿಂದ ಶರೀರದಲ್ಲಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಬದಲಾವಣೆ.
ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ – ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಬ್ರಹ್ಮಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪಾಲನೆಯ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮೋನ್ನತಿ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಒಗ್ಗಟ್ಟು ನೀಡುವುದು – ಸಮೂಹ ಪೂಜೆಗಳು, ಹಬ್ಬಗಳ ಆಚರಣೆಗಳು ಭಾವೈಕ್ಯತೆ ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ.
ಉದಾಹರಣೆ: ಏಕಾದಶಿ ವ್ರತ – ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆರಾಧನೆಗಾಗಿ ಆಚರಿಸುವುದು. ಸಾವಿತ್ರೀ ವ್ರತ – ಪತಿವ್ರತೆಯು ಪತಿಗೆ ಆಯುಷ್ಯ ಬಯಸಿ ಮಾಡುವ ವ್ರತ. ಶ್ರಾವಣ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ನಾಗಪಂಚಮಿ, ಗೌರಿ ಹಬ್ಬ – ವಿಭಿನ್ನ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮಾಡಿದ ವ್ರತಗಳು.
-Dharmasindhu Spiritual Life
